Easy Money

Juist, ik ging het hier eigenlijk over cultuur hebben. Voorlopig weinig van te merken, wat daarom nog niet hoeft te betekenen dat ik de laatste weken als een ware cultuurbarbaar enkel naar Thuis heb gekeken. Integendeel, ik weet amper hoe het ondertussen zit tussen Frank en Simonneke maar heb wel een aantal geweldige cd's ontdekt. Niets dan lof bijvoorbeeld voor de zinderend geile, genadeloos rockende tweede van Grinderman of het hartverscheurende debuut van Perfume Genius. Maar eerlijk is eerlijk, daarover schrijven mijn collega's bij Digg* met meer expertise dan ik het ooit zou kunnen. Oordeel vooral zelf, want Write About Love, de nieuwste van Belle and Sebastian is daar zo vakkundig mogelijk door mij onder de loep genomen. En aangenaam swingend, maar net iets te weinig meeslepend bevonden.

Ook boeken heb ik gelezen, zoals daar zijn het satirische Kan du säga schibbolet? van de Zweedse Marjaneh Bakhtiari. Helaas spreken bitter weinig lezers van deze blog de taal van Pippi Långstrump en lijkt het me dus zinloos daar mijn - en jullie - kostbare tijd aan te wijden. Om de taal die ik 4 jaar lang met verbazingwekkend weinig bloed, zweet en tranen gestudeerd heb toch niet helemaal te verwaarlozen, dan maar een Zweedse film - die dingen hebben tenminste ondertitels. En wel één die gebaseerd is op een boek dat bovendien wél naar het Nederlands vertaald is, zoals dat met bestsellers wel eens vaker het geval. Snabba Cash - in het Nederlands nogal lullig vertaald als Snel Geld - schetst met veel expertise de verschillende lagen van de onderwereld in Stockholm - auteur Jens Lapidus is advocaat van beroep en weet dus waarover hij schrijft. In een mozaïek van verschillende fragmenten  volgen we de drie hoofdpersonages. Mrado is een belangrijke schakel in de Joegoslavische maffia,  Jorge is net uit de gevangenis ontsnapt en plant een laatste grote deal om zijn vlucht naar het buitenland te kunnen bolwerken en JW is de snob - niet toevallig student economie - die in de drugshandel verzeild raakt om zijn dure uitgaansleven op Stureplan, de Stockholmse place m'as tu vu, te financiëren.

In ware Magnoliastijl raken de levens van de drie pionnen steeds strenger verstrengeld - die drugs moeten ze tenslotte ergens halen. In de roman schetst Lapidus het doen en laten van elk van hen in een andere schrijfstijl, een ander dialect. In de film resulteert dat gewoon in een verwarrende opeenvolging van scènes, waar het moeilijk is een lijn in te trekken zonder het boek gelezen te hebben. De openingsscène is er anders wel meteen boenk op: Mrado besluit de buitenwippers van een nachtclub aan de tand te voelen - en dat mag u heel erg letterlijk nemen - over een eventuele samenwerking. Dat levert bloederige beelden op, die je liever niet van op de eerste rij van de cinema meemaakt, geloof me. In dezelfde schokkerige camerastijl volgen we Jorges great escape en JW's veroveringstocht in de bars van Stockholm, maar het duurt even voor je het opzet van het verhaal begrijpt. Spanning te over, verpletterende gevechten en een geweerschot hier en daar, maar weinig diepgang. Een boek heeft nu eenmaal meer woorden om de gedachtengang van zijn personages duidelijk te maken, terwijl een film die drijfveren op een heel andere manier aan het publiek moet overbrengen.

Er zitten wel degelijk een aantal ontroerende scènes in de film, waar vooral het samenspel tussen Mrado en zijn dochter die hij tegen wil en dank onder zijn hoede krijgt een gevoelige snaar raakt. Maar de licht ontvlambare relatie tussen JW en rijkeluisdochter Sophie deed me hoegenaamd niets en daar waar ik het bij het lezen van het boek vooral voor underdog Jorge had, kon zijn bewegende versie amper sympathie opwekken. De film gaat pas echt in de fout door te veel aan het oorspronkelijke verhaal te rammelen. JW's verdwenen zus speelde in de roman een cruciale rol in de ontknoping, maar duikt in de film amper op. Tot het spelletje gedaan is en elke schakel in het drugsnetwerk in de gevangenis, het vagevuur of een vliegtuig richting vrijheid zit - connect the dots zelf maar - en de film abrupt eindigt met het beeld van een meisjesnaam, getatoeëerd op een mannenarm.

Blijkt nu dat die piste niet domweg vergeten is, maar bewust opgespaard voor een sequel die er eigenlijk helemaal nooit hoefde te komen - alle andere losse eindjes zijn netjes aan elkaar geknoopt. Geldzucht heeft blijkbaar zelfs het idealistische Zweden bereikt en om nog wat zout in de wonde te strooien zijn de filmrechten ondertussen ook al aan het Amerikaanse Warner verkocht. Kers op de taart?
Zac Efron in de rol van JW. Weer een film die ik al zeker níet hoef te zien,
spaart me 9 euro.